شنبه, 26 خرداد 1403
شنبه, 26 خرداد 1403

 حکایت گیلان | سعید فرج پور

کارشناس محیط زیست

شک نیست که در سازمان حفاظت محیط زیست پاسخ کلیه استعلامها (بخصوص در حوزه برداشت مصالح رودخانه ای) ،می بایست بر مبنای علم محیط زیست و با مبنا قرار دادن ثبات زیستگاهها و جلوگیری از آسیب رسیدن به تنوع زیستی صادر گردد .این سازمان از بعد دانش و آگاهی بدنه کارشناسی خود در جایگاهی نیست که نفیا یا اثباتا در خصوص فیزیک رودخانه،خطرات وقوع سیل یا تخریب دیواره رودخانه ها و... اعلام نظر نماید یا بر این اساس با استعلامهای سازمان آب منطقه ای یا هر دستگاه تخصصی دیگر  موافقت یا مخالفت کند.این مهم اصولا به این دلیل است که سازمان حفاظت محیط زیست واجد دانش تخصصی در خصوص فیزیک رودخانه و یا دانش مرتبط به سیلابها نیست بلکه آن وظیفه ای  که بر اساس ماده 1 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست به این سازمان محول گردیده حفظ تعادل و تناسب محیط زیست و امور مربوط به جانوران وحشی و آبزیان آبهای داخلی بوده است.بنابراین چنانچه هر برداشتی(علی الخصوص در مناطق چهارگانه محیط زیست) موجبات بر هم خوردن این تعادل و تناسب را فراهم آورد علی القاعده می بایست از منظر این سازمان مردود بوده و لاجرم آن خواسته که موجبات تغییر در فون و فلور رودخانه و یا بستر آن را فراهم سازد مورد مخالفت سازمان قرار گیرد،همچنانکه در موافقت یا مخالفت با استقرار یک واحد مرغداری در هر نقطه از سرزمین،آنچه در پاسخ استعلام مرجع مستعلم،مطمح نظر قرار می گیرد فاصله واحد از مناطق مسکونی،آموزشی و مناطق حساس زیستگاهی است و در این میان ضرورتهایی مانند میزان تولید مرغ یا کمبود آن یا مباحثی مانند اشتغال و... در پاسخ استعلامها،مد نظر سازمان نیست.سازمان،متولی حفظ محیط زیست و زیستگاههای طبیعی با محور قرار دادن بهبود شرایط زیستن برای انسان و سایر جانداران است و از همین رو  نمی تواند و نباید به دلیل فقدان آگاهی و دانش در خصوص لزوم برداشت مصالح رودخانه ای،بنا به دلایلی مانند احتمال وقوع سیل،تخریب دیواره ها و... اعلام نظر نموده و نظریه تخصصی سازمان آب منطقه ای را نفیا یا اثباتا مبنای اظهار نظر خود قرار دهد.اما متاسفانه این محوریست که در سه دهه اخیر نظریات سازمان را در خصوص برداشت از بستر رودخانه ها  قالب بندی نموده و عملا دستگاه متولی محیط زیست را در اظهار نظر،دنباله رو سازمان آب منطقه ای یا ادارات صمت کرده است.بر هیچ متخصص محیط زیستی پوشیده نیست که از بعد اکولوژیک هر گونه بر هم ریختن بستر رودخانه تخریب قلمداد می گردد و عامل مهمی در مخدوش شدن سیر طبیعی و تکامل این زیستگاهها است. رودخانه ها میلیونها سال بدون توارد و اعمال مدیریت انسان به حیات خود ادامه داده اند و از قضا بحران این زیستگاهها دقیقا از زمانی آغاز شده که مداخلات به اصطلاح مدیریتی انسان آغازیدن گرفته است.برداشتهایی که به بهانه هموار ساختن مسیر رودخانه ها صورت می گیرد متضمن برهم ریختن بستر رودخانه هاست و از منظر علم اکولوژی به معنای کاهش بیوماس(زی توده) تولید و قطع سیر طبیعی تولید مثل و ادامه حیات حشرات در این بومسازگان است.این مهمترین حلقه شکل گرفتن زنجیره های غذایی در رودخانه هاست که هر برداشت و برهم زدنی آسیب جدی به آن وارد می سازد و از شکل گرفتن شبکه های منسجم غذایی در رودخانه جلوگیری می کند.این مهم  در کنار نابودی بستر زادآوری انواع ماهیان رودکوچ (از جمله گونه های ارزشمند خاویاری) و ساکن آبهای شیرین،عامل اصلی کاهش نسل آبزیان است و تحلیل و محاسبه ارزش زیستی آن از حوصله این متن خارج است.آنچه در این میان باید اصلاح شود قطع کامل برداشت از بستر رودخانه ها است و آنچه می تواند در این وانفسای ضرورتهای نامدلل (که مدام از سوی دستگاههای بهره بردار طرح می شود) کلیه دستگاههای ذینفع را به تصمیمی اجماعی برساند انجام مطالعه ارزیابی تجمیعی کل مخازن شن و ماسه در رودخانه های هر منطقه است تا برداشت از این بسترها را با ارزیابی اثرات آن مطالعه نموده و بهترین انتخابها را در اختیار مدیران دستگاهها قرار دهد وگرنه پوشیده خواهد ماند که برداشتهایی که تنها مبتنی بر ضرورتهای تک گزینه ای مانند سیلاب،آسیب به دیواره رودخانه و ...انجام می شوند آیا آسیب جدی تری به منابع محیط زیست در این زیستگاهها  می رسانند یا خیر؟

همرسانی کنید:

نظر شما:

security code

طراحی و پیاده سازی توسط: بیدسان