
به گزارش حکایت گیلان | در روزهای پایانی سال میلادی، سه سفر دیپلماتیک با فاصله زمانی کم در حال شکلگیری است که هر یک از زاویهای متفاوت اما در چارچوبی واحد قابل فهم است: بازتعریف ترتیبات امنیتی و سیاسی در مناطق حساس جهان. سفر رئیسجمهور اوکراین به آمریکا، سفر نخستوزیر اسرائیل به واشنگتن و سفر رئیسجمهور ترکیه به تهران، اگرچه در ظاهر به پروندههای جداگانه تعلق دارند اما در سطح تحلیلی به یکدیگر متصل هستند؛ زیرا هر سه به چگونگی مدیریت رقابتهای قدرتهای بزرگ، مهار بحرانهای مزمن و تثبیت جایگاه بازیگران میانی مربوط میشوند.
به نقل از سازندگی، در این میان، آینده دونباس و نیروگاه زاپوریژیا بهعنوان نقاط حساس مطرح هستند. بهویژه آنکه ولادیمیر پوتین رهبر روسیه بر مالکیت دونباس اصرار دارد. نشانهها بیانگر آن است که کییف در برابر دریافت تعهدات پایدار از سوی آمریکا و اروپا، آمادگی بررسی گزینههای مصالحه ارضی را دارد؛ امری که اگر به همهپرسی عمومی سپرده شود، مشروعیت سیاسی آن افزایش خواهد یافت. همزمان گفتوگو با شرکتهای تسلیحاتی و انرژی، نشان میدهد که اوکراین جنگ را نه پایان یک روند بلکه آغاز مرحله بازسازی میبیند.
اما موضوع غزه، مأموریت نتانیاهو را پیچیدهتر میکند. پس از جنگ، اسرائیل در پی نظامی امنیتی است که امکان بازتولید تهدید را به حداقل برساند و در عین حال هزینههای اشغال مستقیم را به واشنگتن منتقل نکند. از اینرو، گفتوگو درباره مدیریت آینده غزه بیش از آنکه انسانی یا بازسازانه باشد، ماهیتی ژئوپلیتیک دارد: چگونه میتوان کنترل را حفظ کرد بیآنکه مسئولیت کامل را پذیرفت. در کنار این، توسعه پیمانهای عادیسازی و ایجاد ائتلافی عربی-اسرائیلی علیه ایران، بخشی از راهبرد بلندمدت تلآویو است تا نه از طریق جنگ مستقیم بلکه با ایجاد انزوای سیاسی، ایران را مهار کند.
ترکیه، پس از تجربههای پرنوسان در شمال سوریه و مشاهده افزایش حضور اسرائیل و دیگر بازیگران بهدنبال کاهش سطح تنش و حرکت به سمت عادیسازی تدریجی با دمشق است؛ اقدامی که بدون نقشآفرینی ایران قابل تصور نیست. در این چارچوب، اردوغان میکوشد، رقابت ساختاری با ایران را از سطح رویارویی غیرمستقیم به سطح رقابتی قابل مدیریت منتقل کند.
این سه سفر بیش از آنکه صرفاً مجموعهای از دیدارهای دیپلماتیک باشند، نشانهای از تحولات جدید بهنظر میرسند. اینکه خروجی این دیدارها به ثباتی پایدار منجر شود یا تنها تعویق بحرانها را رقم بزند به میزان واقعگرایی بازیگران و آمادگی آنان برای پذیرش مصالحههای دشوار بستگی دارد.