به گزارش حکایت گیلان | جشنی که طعم تورم گرفته است؛ در آستانه شبی که قرن‌هاست نماد پیروزی نور بر تاریکی و بهانه‌ای برای پیوند دوباره خانواده‌های ایرانی بوده است. اما یلدای امسال، فراتر از یک آئین باستانی به آینه‌ای تمام‌نما از وضعیت اقتصادی کشور تبدیل شده است. گزارش‌های میدانی و آمارهای رسمی نشان می‌دهند که «دورهمی ساده یلدایی» حالا به یک پروژه پرهزینه و برای بسیاری از دهک‌های جامعه به کالایی «لوکس» و دور از دسترس بدل گشته است. جهش قیمت‌ها که در برخی اقلام از مرز ۱۰۰‌ درصد گذشته، سفره‌های این شب را کوچک‌تر و دلخوری‌های پنهان ناشی از فقر معیشتی را بزرگ‌تر کرده است.

سفره‌های قسطی

نماد جدید فشار اقتصادی عجیب‌ترین پدیده یلدای امسال رواج «فروش اقساطی آجیل» است. وقتی کالایی که قرار است در یک شب مصرف شود به‌صورت قسطی یا با چک فروخته می‌شود، یعنی توازن میان درآمد و هزینه‌های اولیه زندگی به کلی از میان رفته است. رکود حاکم بر بازار خشکبار باعث شده، کاسبان برای فرار از کسادی به پذیرش پرداخت‌های غیرنقدی روی بیاورند. این واقعیت تلخ نشان می‌دهد که قدرت خرید مردم به‌قدری سقوط کرده که تهیه ملزومات یک سنت قدیمی، نیازمند بودجه‌بندی چند ماهه است.

میوه و شیرینی در تلاطم نرخ‌نامه‌ها

اگرچه مسئولان تلاش کرده‌اند با انتشار نرخ‌نامه‌های لحظه آخری، قیمت هندوانه را در ۳۵‌ هزار تومان و انار را در ۱۰۵‌ هزار تومان ثابت نگه دارند اما واقعیت در مغازه‌های سطح ‌شهر متفاوت است. در مناطقی مانند مازندران، قیمت سیب به ۱۵۰ هزار تومان و مرغ به ۱۳۸ هزار تومان رسیده است. 

چرا یلدا گران شد؟

مثلث ارز، صادرات و دلال تحلیل ریشه‌های این گرانی ما را به یک مثلث بحران می‌رساند: «نوسانات ارزی»، «سیاست‌های صادراتی» و «ضعف نظارت». از آنجا که ۷۰ تا ۸۰‌ درصد پسته ایران صادر می‌شود، قیمت داخلی آن به ‌جای تبعیت از توان خرید مردم با نرخ دلار تنظیم می‌شود. از سوی دیگر، گزارش‌های اقتصادی نشان می‌دهند بخشی از ارز حاصل از صادرات خشکبار توسط کارت‌های بازرگانی یک‌بار مصرف بلعیده شده و به چرخه اقتصاد بازنگشته است؛ امری که باعث کاهش عرضه در بازار داخلی و جهش قیمت‌ها شده است. در کنار اینها، حضور واسطه‌هایی که محصولات را از کشاورز ارزان می‌خرند و به مصرف‌کننده چندین برابر می‌فروشند، آتش این تورم را شعله‌ورتر کرده است.

نظارت‌های بی‌اثر و وعده‌های تکراری

اگرچه نهادهای نظارتی از تشکیل صدها پرونده تخلف و استقرار اکیپ‌های بازرسی در استان‌هایی نظیر فارس و مازندران سخن می‌گویند اما تجربه نشان داده که این برخوردها درمان قطعی نیست.

یلدا فراتر از یک سفره

در نهایت، یلدا آزمونی بزرگ برای مدیریت اقتصادی کشور است. تبدیل شدن یک آئین ملی به کالایی لوکس، زنگ خطری است که نشان می‌دهد، تورم در حال بلعیدن هویت فرهنگی ماست. اگرچه فرهنگ‌سازی برای «ساده‌زیستی» و «یلدای بدون تجملات» راهکاری اخلاقی است اما نباید جایگزین مطالبه‌گری برای ثبات قیمت‌ها و بهبود معیشت شود.

منبع: سازندگی