اختصاصی حکایت گیلان | محسن بوذری سراوانی: این مقاله نگاهی تحلیلی‌ست به طرح پیشنهادی دکتر محمدجواد ظریف...

در بحبوحه تنش‌های هسته‌ای و خطرهای فزاینده در منطقه غرب آسیا، دکتر محمدجواد ظریف، وزیر پیشین امور خارجه ایران، در یادداشتی منتشرشده در روزنامه‌ای معتبر، طرحی تازه برای همکاری هسته‌ای صلح‌آمیز در سطح منطقه ارائه کرده است:
«مناره» – شبکه منطقه‌ای پژوهش و پیشرفت در فناوری هسته‌ای – که نام آن به‌ درستی برگرفته از واژه‌ای عربی به معنای فانوس و روشنایی است.

این طرح، ترکیبی است از دو رویکرد مکمل:
۱. خروج از بن‌بست فعلی در پرونده‌های هسته‌ای،
۲. و مهار رژیم صهیونیستی به‌ عنوان تنها دارنده اعلام‌ نشده سلاح هسته‌ای در منطقه، که خارج از چارچوب‌های جهانی حرکت می‌کند.

ریشه‌دار، اما به حاشیه‌ رانده‌شده

ایده ایجاد منطقه‌ای عاری از سلاح‌های کشتار جمعی، نخستین‌بار در سال ۱۳۵۳ توسط ایران در سازمان ملل مطرح شد و با پیوستن مصر، به مطالبه‌ای مشترک در جهان عرب تبدیل گشت.
با این حال، طی پنجاه سال گذشته، این پیشنهاد به‌دلیل مخالفت آشکار رژیم صهیونیستی و پشتیبانی بی‌قید و شرط ایالات متحده از آن، عملاً متوقف مانده است.

چرا «مناره» پیشنهاد متفاوتی است؟

مناره، صرفاً یک بیانیه سیاسی یا شعار دیپلماتیک نیست، بلکه الگویی کاربردی برای شکل‌گیری همکاری منطقه‌ای در حوزه فناوری هسته‌ای است، با ویژگی‌هایی چون:

شمول کشورهایی از منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا، بر اساس تعهد به عدم تولید یا استفاده از سلاح هسته‌ای؛

نظارت شفاف و متقابل میان اعضا برای تضمین پایبندی به اصول صلح‌آمیز؛

استفاده مشترک از فناوری هسته‌ای در زمینه‌های تولید انرژی، درمان، کشاورزی و پژوهش‌های علمی؛

ایجاد دفاتر، مراکز علمی، و تأسیسات مشترک در میان کشورهای عضو، همراه با یک هیئت ناظر منطقه‌ای و با مشارکت نمایندگان نهادهای بین‌المللی.

مهار رژیم صهیونیستی بدون جنگ

رژیم صهیونیستی، که نه تنها عضو هیچ معاهده‌ای در زمینه عدم گسترش سلاح هسته‌ای نیست، بلکه سال‌هاست با در اختیار داشتن زرادخانه اتمی، امنیت منطقه را تهدید می‌کند، اکنون در برابر یک طرح جدید قرار گرفته است:
مناره، از راه اجماع و ابتکار منطقه‌ای، می‌تواند این رژیم را به انزوای کامل هسته‌ای بکشاند.
اگر نپذیرد، در برابر اراده مشترک ده‌ها کشور قرار خواهد گرفت؛ و اگر بخواهد مانع شود، چهره واقعی خود را بیش از پیش برای جهان آشکار خواهد کرد.

از کابوس هسته‌ای به چشم‌انداز صلح

در دورانی که سایه جنگ بر سر منطقه گسترده شده و انرژی به ابزاری برای سلطه تبدیل شده، مناره می‌تواند سرآغاز نظمی نو بر پایه دانش، صلح، و مشارکت برابر باشد.
فناوری هسته‌ای، همان‌قدر که می‌تواند ابزار مرگ باشد، می‌تواند نجات‌بخش نیز باشد؛ برای مقابله با بحران‌های انرژی، آب، و امنیت خوراک.

اگر دیروز، جنگ بر ما تحمیل شد؛ امروز، می‌توانیم صلح را تحمیل کنیم نه با زور، بلکه با ساختن نظمی که هیچ‌کس جرات برهم‌زدن آن را نداشته باشد.